Không chỉ có mật: sáp, phấn hoa và keo ong từ tổ ong dú

Khi mở một tổ ong dú, mật chỉ là một phần. Phần còn lại là sáp trộn nhựa, các túi phấn hoa và lớp keo bịt kín mọi khe hở. Mỗi thứ có công dụng và có câu chuyện riêng.

Cerumen — sáp trộn nhựa cây

Không phải sáp ong thuần. Ong dú trộn sáp mình tiết ra với nhựa cây thu được.

Màu sẫm từ nâu tới gần đen. Khác hẳn màu vàng của sáp ong mật.

Dẻo và dính hơn sáp thường. Đặc tính đến từ phần nhựa.

Dùng để xây bọng mật và bọng con. Toàn bộ cấu trúc tổ làm bằng chất này.

Mùi thơm nhựa cây rất đặc trưng. Người quen nhận ra ngay.

Thành phần thay đổi theo loại cây quanh tổ. Nên mỗi vùng một khác.

Thu được rất ít mỗi lần. Và phải chừa lại đủ cho ong xây tiếp.

Ong tái sử dụng cerumen. Chúng dỡ chỗ này xây chỗ kia.

Không nên lấy hết. Lấy quá là buộc đàn tốn công xây lại từ đầu.

Đây là lý do sản lượng luôn nhỏ. Mọi sản phẩm từ tổ ong dú đều vậy.

Keo ong

Là nhựa cây ong thu về và xử lý. Dùng bịt khe hở và bảo vệ tổ.

Ong dú dùng nhiều keo hơn ong mật. Vì cấu trúc tổ phụ thuộc vào nó.

Có tác dụng kháng khuẩn tự nhiên. Đây là lý do tổ ong giữ được sạch.

Thành phần phụ thuộc cây rừng quanh tổ. Rừng đa dạng cho keo phong phú hơn.

Màu sắc và độ dính khác nhau theo mùa. Cũng như mật.

Thu bằng cách cạo nhẹ phần thừa. Không phá cấu trúc tổ.

Sản lượng cực nhỏ. Nên giá rất cao.

Được dùng trong nhiều bài thuốc dân gian. Nhưng đây là thực phẩm, không phải thuốc.

Cẩn thận với sản phẩm quảng cáo quá mức. Keo ong là mặt hàng bị thổi phồng nhiều nhất.

Nếu mua thì hỏi rõ nguồn gốc. Vườn nào, thu tháng nào.

Phấn hoa

Ong dú trữ phấn trong bọng riêng. Tách khỏi khu chứa mật.

Phấn được ong xử lý bằng enzyme. Nên khác phấn hoa thu trực tiếp từ hoa.

Màu vàng tới cam đậm. Tuỳ nguồn hoa.

Là nguồn đạm chính của đàn. Đây là thức ăn nuôi ấu trùng.

Vị chua nhẹ và hơi chát. Khác với phấn hoa ong mật.

Lấy quá nhiều làm đàn suy. Phải cân nhắc hơn cả khi lấy mật.

Bảo quản khó vì độ ẩm. Cần để lạnh hoặc sấy nhẹ.

Sản lượng rất hạn chế. Chỉ thu được khi đàn dư dả.

Người nuôi có kinh nghiệm mới nên thu. Người mới thì đừng đụng tới.

Ưu tiên để lại cho đàn. Đàn mạnh mới cho mật tốt mùa sau.

Thu hoạch có trách nhiệm

Chỉ thu khi đàn đã đủ mạnh. Đàn mới lập thì không thu gì cả.

Chừa lại phần dự trữ cho mùa mưa. Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.

Không mở tổ quá thường xuyên. Mỗi lần mở là một lần đàn phải sửa lại.

Thao tác nhanh và nhẹ. Giảm thời gian tổ bị phơi.

Chọn ngày khô ráo. Tránh mưa và ẩm cao.

Dụng cụ sạch và khô. Áp dụng cho mọi sản phẩm từ tổ.

Đóng gói riêng từng loại. Không trộn lẫn.

Ghi ngày và nguồn gốc. Minh bạch là điểm mạnh của sản phẩm nhỏ.

Theo dõi đàn sau khi thu. Đàn suy thì lần sau giảm lượng thu.

Nghề này sống bằng đàn ong khoẻ. Vắt kiệt là tự phá nguồn thu của chính mình.

Với người mua

Đừng kỳ vọng mua được số lượng lớn. Sản lượng thật rất nhỏ.

Giá cao là bình thường. Phản ánh công sức và sự khan hiếm.

Hỏi vườn và ngày thu. Câu hỏi lọc được nhiều thứ.

Cẩn thận với lời quảng cáo chữa bệnh. Đây là dấu hiệu cần dè chừng.

Bảo quản lạnh sau khi mua. Nhất là phấn hoa.

Mua lượng nhỏ dùng trong thời gian ngắn. Các sản phẩm này không để lâu được như mật.

Ưu tiên vườn có rừng xung quanh. Chất lượng nhựa cây phụ thuộc vào đó.

Hỏi cách người nuôi thu hoạch. Người làm có trách nhiệm sẽ kể rõ.

Không so giá với sản phẩm từ ong mật. Hai thứ khác nhau về bản chất và sản lượng.

Tìm hiểu thêm trước khi mua. Các trang chuyên như ongmoc.com có thông tin nền tốt.

Câu hỏi thường gặp

Cerumen là gì?

Là hỗn hợp sáp do ong dú tiết ra trộn với nhựa cây thu về. Toàn bộ cấu trúc tổ ong dú làm bằng chất này, và nó có màu sẫm cùng mùi nhựa cây đặc trưng.

Keo ong dú khác keo ong thường thế nào?

Ong dú dùng nhiều nhựa cây hơn ong mật vì cấu trúc tổ phụ thuộc vào nó. Thành phần thay đổi theo loại cây rừng quanh tổ, nên vườn có rừng đa dạng cho keo phong phú hơn.

Có nên thu phấn hoa từ tổ ong dú không?

Chỉ khi đàn thật sự dư dả và người nuôi đã có kinh nghiệm. Phấn hoa là nguồn đạm nuôi ấu trùng, lấy nhiều làm đàn suy nhanh hơn cả lấy mật.

Vì sao các sản phẩm này đắt?

Vì sản lượng mỗi tổ rất nhỏ, phải thu thủ công và luôn phải chừa lại phần dự trữ cho đàn. Không có cách nào tăng sản lượng mà không làm hại đàn ong.