Vai trò thụ phấn của ong dú: lợi ích lớn hơn phần mật thu được

Người mới nuôi thường hỏi bao giờ có mật. Người nuôi lâu năm lại hay nói về chuyện khác: vườn đậu quả nhiều hơn, quả đều hơn, và điều đó thấy được ngay từ mùa đầu tiên.

Vì sao ong dú thụ phấn hiệu quả

Kích thước nhỏ nên vào được hoa nhỏ. Nhiều loại hoa mà ong mật không chui vào được.

Bay liên tục cả ngày. Kể cả những ngày âm u nhẹ.

Số lượng cá thể trong đàn lớn. Bù cho việc mỗi con nhỏ.

Không cạnh tranh với ong bản địa khác. Vì chúng chính là ong bản địa.

Bán kính hẹp nên tập trung vào vườn bạn. Khác với ong mật bay xa hàng cây số.

Ghé thăm nhiều hoa trong mỗi chuyến. Hiệu suất thụ phấn cao.

Hoạt động quanh năm. Không bỏ mùa như một số loài.

Ít bị stress khi có người làm vườn. Vì không hung dữ.

Tồn tại nhiều năm trên cùng vị trí. Không bốc bay theo mùa.

Nói cách khác chúng là lao động thường trực. Không phải thời vụ.

Cây trồng hưởng lợi rõ nhất

Cà phê. Thụ phấn tốt cho tỷ lệ đậu quả cao hơn và quả đều hơn.

Bơ. Hoa bơ có cơ chế nở phức tạp và rất cần côn trùng thụ phấn.

Mắc ca. Nhiều nghiên cứu ghi nhận vai trò của ong không ngòi đốt.

Cây có múi. Cam, chanh, bưởi đều hưởng lợi.

Ổi và mít. Hoa nhỏ và nhiều, hợp với kích thước ong dú.

Rau ăn quả trong vườn nhà. Bầu bí, mướp, dưa.

Cây dược liệu. Nhiều loài cần thụ phấn chéo để cho hạt tốt.

Cây rừng quanh vườn. Góp phần duy trì rừng, đây là lợi ích chung.

Cây cảnh có hoa. Nở đẹp hơn và lâu hơn.

Vườn hỗn hợp hưởng lợi nhiều nhất. Vì có hoa quanh năm nên đàn ong mạnh quanh năm.

Bố trí thùng ong trong vườn

Đặt rải đều thay vì tập trung một chỗ. Phủ kín diện tích tốt hơn.

Khoảng cách vài chục mét giữa các cụm. Vừa đủ trong bán kính bay.

Đặt gần khu cần thụ phấn nhất. Ong làm việc nhiều nhất ở gần tổ.

Tránh đặt ở rìa vườn giáp đất phun thuốc. Rủi ro lớn nhất.

Có bóng râm ở mỗi vị trí. Điều kiện bắt buộc.

Đường vào kiểm tra thuận tiện. Bạn sẽ đi lại nhiều lần.

Đánh dấu vị trí trên sơ đồ vườn. Hữu ích khi vườn rộng.

Trồng cây ra hoa xen giữa các cụm. Nguồn thức ăn gần tổ.

Giữ một khoảnh cây bụi tự nhiên. Nguồn hoa dự phòng khi cây trồng chưa ra hoa.

Tăng số đàn dần theo diện tích. Không cần nhiều ngay từ đầu.

Điều kiện để ong làm việc tốt

Không dùng thuốc trừ sâu. Nhắc lại vì đây là yếu tố quyết định tất cả.

Nếu buộc phải xử lý sâu bệnh thì dùng biện pháp sinh học. Và làm vào buổi tối khi ong đã về tổ.

Giữ nguồn nước sạch trong vườn. Ong cần nước hằng ngày.

Đa dạng cây trồng. Đơn điệu thì ong đói vào mùa không hoa.

Không đốt rác và lá trong vườn. Khói ảnh hưởng tới đàn.

Giữ thảm cỏ tự nhiên. Nhiều hoa cỏ nhỏ là nguồn thức ăn.

Hạn chế xáo trộn quanh thùng. Máy móc rung mạnh làm đàn stress.

Theo dõi đàn theo mùa. Đàn yếu vào mùa mưa là bình thường.

Chống kiến đều đặn. Việc lặp lại quanh năm.

Kiên nhẫn với năm đầu. Hiệu quả thụ phấn thấy rõ từ năm thứ hai.

Cách nhận ra hiệu quả

So tỷ lệ đậu quả trước và sau. Ghi chép là cách duy nhất để biết chắc.

Quan sát kích thước và độ đều của quả. Thụ phấn tốt cho quả đều hơn.

Đếm ong trên hoa vào buổi sáng. Cách đơn giản để ước lượng.

So sánh khu gần tổ và khu xa tổ. Chênh lệch thường thấy rõ.

Ghi lại theo mùa. Một năm chưa đủ kết luận.

Hỏi hàng xóm cùng trồng. So sánh với vườn không nuôi ong.

Chụp ảnh cùng vị trí qua các năm. Trực quan và dễ đối chiếu.

Đừng quy mọi thay đổi cho ong. Thời tiết và chăm sóc cũng ảnh hưởng.

Nhưng cũng đừng bỏ qua lợi ích này. Nó thường lớn hơn giá trị mật thu được.

Nuôi ong là đầu tư vào cả khu vườn. Chứ không chỉ vào một sản phẩm.

Câu hỏi thường gặp

Ong dú có thụ phấn tốt hơn ong mật không?

Với hoa nhỏ thì có, vì kích thước nhỏ giúp chúng vào được những hoa mà ong mật không chui vào được. Ngoài ra ong dú bay trong bán kính hẹp nên tập trung vào chính vườn của bạn.

Cây nào hưởng lợi nhiều nhất từ ong dú?

Cà phê, bơ, mắc ca, cây có múi, ổi, mít và các loại rau ăn quả. Vườn trồng hỗn hợp hưởng lợi nhiều nhất vì có hoa quanh năm nên đàn ong mạnh quanh năm.

Cần bao nhiêu thùng ong cho một vườn?

Không có con số cố định. Nên bắt đầu bằng vài đàn, đặt rải đều thay vì tập trung một chỗ, rồi tăng dần theo diện tích và theo kinh nghiệm của bạn.

Nếu vườn bị sâu bệnh thì xử lý thế nào?

Ưu tiên biện pháp sinh học và làm vào buổi tối khi ong đã về tổ. Thuốc trừ sâu hoá học có thể xoá sổ cả đàn, nên đây là ranh giới không nên vượt qua.